xxxxxxxx

Ołtarz z Przyczyny Górnej


 Ołtarz został ufundowany przez Ambrożego Pampowskiego do kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Dębnie nad Wartą.

Prace nad ołtarzem zakończono w roku 1496 o czym świadczy treść inskrypcji umieszczona na obiekcie. Nieznany jest jednak warsztat, który wykonał zlecenie, a badacze zajmujący się tym zagadnieniem nie są w tej kwestii zgodni wskazując na warsztat rodzimy – wielkopolski, ale również warsztat śląski, czy małopolski.

Sam Ambroży Pampowski (ok. 1444–1510) był jedną z najwybitniejszych postaci swej epoki. Pochodził z niezbyt zamożnej, wielkopolskiej rodziny Pampowskich herbu Poronia. Wykształcony na Akademii Krakowskiej, związany z dworem królewskim, sprawował w swym życiu szereg urzędów, m.in. starosty generalnego Wielkopolski, starosty malborskiego, wojewody sieradzkiego. Był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była, uwieczniona na obrazie i pochodząca z rodziny Kotów Zofia z Dębna herbu Doliwa, która w posagu wniosła Ambrożemu Pampowskiemu dobra stanowiące podstawę jego majątku. Następnie poślubił Annę z Grodźca.

W połowie XVII wieku ołtarz przeniesiono do kościoła pw. św. Jerzego w Przyczynie Górnej koło Wschowy. Inicjatorem tego przedsięwzięcia był ówczesny proboszcz kościoła w Dębnie Krzysztof Żegocki, który obejmując ok. 1642 roku przejęty z rąk protestantów kościół w Przyczynie Górnej postanowił przenieść doń ołtarz z Dębna. Obiekt został na jego zlecenie całkowicie przemalowany. W takiej, zmienionej stylistyce oglądali go przedwojenni inwentaryzatorzy zabytków oraz autorzy opracowań wielkopolskiego malarstwa gotyckiego.

Kiedy pod koniec XIX wieku przeprowadzano inwentaryzację w kościele w Przyczynie Górnej ołtarz był już mocno zniszczony. Składał się z obrazu środkowego o szerokości 125 cm i wysokości 167 cm oraz czterech skrzydeł, o połowę węższych. Skrzydła zewnętrzne zamontowane były na stałe, natomiast wewnętrzne były ruchome i mogły przesłonić obraz środkowy, przedstawiający Matkę Boską z Dzieciątkiem, stojącą pomiędzy świętą Barbarą i Katarzyną oraz dwoma aniołami trzymającymi koronę nad głową Marii, u której stóp klęczą książę oraz duchowny. Błędna identyfikacja postaci była wynikiem przemalowania obrazu, które zachowując w przybliżeniu swą pierwotną formę i ikonografię, zakryło na kilka stuleci rzeczywistych fundatorów.  Skrzydła ruchome, dzielone były na dwie kwatery. Znajdowało się na widoczna była Koronacja Matki Boskiej oraz scena Nawiedzenia i łącznie osiem par świętych.  Predella prezentowała natomiast Chrystusa z dwunastoma Apostołami.

Do dziś zachowała się jedynie kwatera główna oraz predella ołtarza. Skrzydła zaginęły w trakcie drugiej wojny światowej.

Kwatera została w latach 70-tych poddana pracom konserwatorskim polegającym m.in. na usunięciu drobnych partii przemalowań, które prowadził ówczesny dyrektor placówki, konserwator ks. Stefan Tomaszkiewicz.

W 2012 roku w związku z organizowaną przez Muzeum Zamkowe w Malborku wystawą „Święci Orędownicy. Gotycka rzeźba na zamku w Malborku” obiekt przeszedł kompleksową konserwację polegającą m.in. na usunięciu XVII-wiecznych przemalowań. W efekcie czego  po ponad 350 latach odsłonięto dzieło niezwykłej klasy malarskiej. Kwaterę oglądać możemy po raz pierwszy tak, jak prezentowała się ona w czasie swojej fundacji w roku 1496. W czerwcu 2019 roku obiekt powrócił do Poznania.

Po więcej szczegółów zapraszamy na stronę internetową    www.przyczynagorna.pl


Galeria zdjęć