xxxxxxxx

Ołtarz z Przyczyny Górnej


 Ołtarz został ufundowany przez Ambrożego Pampowskiego do kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Dębnie nad Wartą.

Prace nad ołtarzem zakończono w roku 1496 o czym świadczy treść inskrypcji umieszczona na obiekcie. Nieznany jest jednak warsztat, który wykonał zlecenie, a badacze zajmujący się tym zagadnieniem nie są w tej kwestii zgodni wskazując na warsztat rodzimy – wielkopolski, ale również warsztat śląski, czy małopolski.

Sam Ambroży Pampowski (ok. 1444–1510) był jedną z najwybitniejszych postaci swej epoki. Pochodził z niezbyt zamożnej, wielkopolskiej rodziny Pampowskich herbu Poronia. Wykształcony na Akademii Krakowskiej, związany z dworem królewskim, sprawował w swym życiu szereg urzędów, m.in. starosty generalnego Wielkopolski, starosty malborskiego, wojewody sieradzkiego. Był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była, uwieczniona na obrazie i pochodząca z rodziny Kotów Zofia z Dębna herbu Doliwa, która w posagu wniosła Ambrożemu Pampowskiemu dobra stanowiące podstawę jego majątku. Następnie poślubił Annę z Grodźca.

W połowie XVII wieku ołtarz przeniesiono do kościoła pw. św. Jerzego w Przyczynie Górnej koło Wschowy. Inicjatorem tego przedsięwzięcia był ówczesny proboszcz kościoła w Dębnie Krzysztof Żegocki, który obejmując ok.1643 roku przejęty z rąk protestantów kościół w Przyczynie Górnej postanowił przenieść doń ołtarz z Dębna. Obiekt został na jego zlecenie całkowicie przemalowany. W takiej, zmienionej stylistyce oglądali go przedwojenni inwentaryzatorzy zabytków oraz autorzy opracowań wielkopolskiego malarstwa gotyckiego.

Kiedy pod koniec XIX wieku przeprowadzano inwentaryzację w kościele w Przyczynie Górnej ołtarz był już mocno zniszczony. Składał się z obrazu środkowego o szerokości 125 cm i wysokości 167 cm oraz czterech skrzydeł, o połowę węższych. Skrzydła zewnętrzne zamontowane były na stałe, natomiast wewnętrzne były ruchome i mogły przesłonić obraz środkowy, przedstawiający Matkę Boską z Dzieciątkiem, stojącą pomiędzy świętą Barbarą i Katarzyną oraz dwoma aniołami trzymającymi koronę nad głową Marii, u której stóp klęczą książę oraz duchowny. Błędna identyfikacja postaci była wynikiem przemalowania obrazu, które zachowując w przybliżeniu swą pierwotną formę i ikonografię, zakryło na kilka stuleci rzeczywistych fundatorów.  Skrzydła ruchome, dzielone były na dwie kwatery. Po otwarciu ukazywały ośmiu świętych. Po zamknięciu widoczna była Koronacja Matki Boskiej oraz scena Nawiedzenia. Skrzydła nieruchome przedstawiały osiem świętych niewiast, predella natomiast Chrystusa z dwunastoma Apostołami.

Z kościoła w Przyczynie Górnej ołtarz trafił do Muzeum Archidiecezjalnego, zapewne na przełomie XIX i XX wieku, czyli wkrótce po otwarciu placówki, które miało miejsce w roku 1898.  Do dziś zachowała się jedynie kwatera główna oraz predella ołtarza. Skrzydła zaginęły najprawdopodobniej po roku 1929.

Kwatera została w latach 70-tych poddana pracom konserwatorskim polegającym m.in. na usunięciu drobnych partii przemalowań, które prowadził ówczesny dyrektor placówki, konserwator ks. Stefan Tomaszkiewicz.

W 2012 roku w związku z organizowaną przez Muzeum Zamkowe w Malborku wystawą „Święci Orędownicy. Gotycka rzeźba na zamku w Malborku” obiekt przeszedł kompleksową konserwację polegającą m.in. na usunięciu XVII-wiecznych przemalowań. W efekcie czego  po ponad 350 latach odsłonięto dzieło niezwykłej klasy malarskiej. Kwaterę oglądać możemy po raz pierwszy tak, jak prezentowała się ona w czasie swojej fundacji w roku 1496. W czerwcu 2019 roku obiekt powrócił do Poznania.

Po więcej szczegółów zapraszamy na stronę internetową    www.przyczynagorna.pl


Galeria zdjęć