Miecz świętego Piotra

 

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów znajdujących się w zbiorach poznańskiego muzeum jest miecz potocznie utożsamiany z tym, którym św. Piotr miał uciąć ucho Malchusowi w ogrodzie na Górze Oliwnej. Choć obiekt nazwany jest mieczem, to ze względu na charakterystyczny kształt ostrza według terminologii bronioznawczej należałoby nazwać go tasakiem typu malchus. Prowadzone badania technologiczne wykazały, że powstał przy wykorzystaniu technologii znanej już w starożytności.

Jan Długosz pojawienie się miecza w Poznaniu wiązał z początkami samej diecezji. Miał on przybyć do miasta wraz z biskupem Jordanem jako ważny znak łączący biskupstwo ze Stolicą Apostolską. Jednak nawet ten średniowieczny historyk wyrażał wątpliwość co do proweniencji („czy ten [miecz], czy inny…”).

Warto oddać głos prof. dr hab. Marianowi Głoskowi (ur. 1941) – polskiemu archeologowi, profesorowi Uniwersytetu Łódzkiego i jednemu z najwybitniejszych polskich bronioznawców. „W wyniku analizy bronioznawczej, broń o takich kształtach jak zabytek z archikatedry, znana jest w Europie dopiero w XIII wieku. Trudno jest jednoznacznie określić okres, kiedy nasz zabytek trafił do archikatedry poznańskiej. Z pewnością trafił w czasach przed Długoszem, skoro nasz kronikarz nie był pewny pochodzenia tej broni. […] Mogła ona przybyć w 1 poł. XIV wieku, kiedy to do stolicy papieskiej, którą był w tym czasie Awinion, posłowali liczni dostojnicy królewscy, pochodzący z Wielkopolski, jak Jan V Doliwa, Janko z Czarnkowa, Jarosław Bogoria Skotnicki. Wspomnieć należy, że od 1310 roku, do wielkiego ołtarza katedry poznańskiej przyłączona została altaria św. Piotra i Pawła, zaś w 1341 roku zaczyna się przebudowa katedry i po jej ukończeniu wystawiono nowy ołtarz św. Piotra i z tymi wydarzeniami można łączyć pojawienie się malchusa, związanego legendą ze św.Piotrem” (w: M. Głosek, Jeszcze raz o tzw. mieczu św. Piotra z archikatedry poznańskiej, „Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski”, 2011, z. 6)

O tym, jak ważny był miecz dla XV-wiecznej archidiecezji poznańskiej świadczy fakt, że miecz znalazł się herbie poznańskiej kapituły. Odmalowano go w herbarzu powstałym przy okazji soboru w Bazylei, w którym uczestniczył poznański biskup Stanisław Ciołek. Najstarsze ikonograficzne przedstawienie herbu zachowało się w herbarzu orenburskim (ok. 1470).

Miecz, który w okresie późnego średniowiecza został wykreowany na jeden z głównych symboli diecezji  niewątpliwie przez kilka stuleci odgrywał istotną rolę w kształtowaniu tożsamości całej jej wspólnoty.

Pochodzenie miecza pozostaje nadal przedmiotem dyskusji naukowej

Miecz św. Piotra zobaczyć można na wystawie stałej Muzeum Archidiecezjalnego.